Het nieuwe jaar begint voor de Nederlandse economie veelbelovend. Van de meetbare indicatoren is er geen één die er ongunstig voorstaat, of waarvoor er een concrete aanleiding is om rekening te houden met een negatieve ontwikkeling.

De optelsom is indrukwekkend: de inflatie is uitzonderlijk laag, de koopkracht stijgt, de loonontwikkeling is gematigd, het begrotingstekort is verdwenen, de banengroei is flink en de werkloosheid slinkt, import en export zitten in de plus en er wordt redelijk geïnvesteerd. Per saldo is het resultaat van dat alles dat de economie stevig groeit.


aantal werklozen


Prille groei
Aan het begin van het nieuwe jaar is er dus sprake van een groei zonder knelpunten. Dat is een vrij uitzonderlijke omstandigheid die past bij de prille opgaande fase van de conjunctuur, waarbij het gevaar van oververhitting van de economie zich nog niet aandient.

Dat is dan ook precies wat er aan de hand is in Nederland. Alleen is de opleving eigenlijk helemaal niet zo pril. Aannemend dat het CBS over een aantal weken zal melden dat ook het vierde kwartaal van dit jaar positief is geweest, groeit de economie al drieëeneenhalf jaar. Dat is al een vrij lange periode. Dat er toch nog geen sprake is van oververhitting met een zelfs uitzonderlijk lage inflatie is acht jaar later nog altijd het gevolg van de diepte van de recessie van 2009.

Voor Nederland springen er voor 2017 twee onzekerheden uit en er is één opvallende constatering. De eerste onzekere factor is het spaargedrag van de consumenten. Recente cijfers duiden erop dat er in 2016 voor €10 mrd extra is afgelost op hypotheken.


loonstijging

Aflossen raakt consumptie
Dat is zo’n 1,5% van het jaarlijkse bruto binnenlands product en dat enorme bedrag verklaart waarom de particuliere consumptie achterblijft bij de groei van het bbp. En dat ondanks een toename van de koopkracht met zo'n 3%. Hoe het spaargedrag zich ontwikkelt is heel lastig te voorspellen. Het Centraal Planbureau denkt dat er minder fanatiek gespaard zal worden, Hans Stegeman van de Rabobank zegt desgevraagd ervan uit te gaan dat het aflossen op hypotheken nog niet is afgelopen. Waarbij die stellingnames elkaar niet pertinent hoeven tegen te spreken.

Ook de arbeidsmarkt is en blijft lastig voor de voorspellers. Die hebben op dit onderwerp de afgelopen jaren soms flink de plank misgeslagen. Het Planbureau is recent helemaal overstag gegaan en gaat er nu vanuit dat de groei van de economie in 2017 ook de werkloosheid veel verder omlaag zal duwen. Met Prinsjesdag durfde het bureau dat nog niet aan.


Daling Staatsschuld

Inkoopprijzen
Dan past het om een vraagteken te plaatsen bij de verwerkende industrie. Het instituut van de inkoopmanagers, Nevi, meldt nu al twee maanden achter elkaar dat de inkoopprijzen in de industrie aan het stijgen zijn. Dat begint volgens hoogleraar inkoopmanagement Arjan van Weele al door te werken in de afzetprijzen van bedrijven.

Hij voorspelde een paar weken geleden in het FD dat de verwerkende industrie de komende zomer door gestegen prijzen met een afnemende groei van de vraag te maken krijgt. Als Van Weele gelijk zou krijgen, luidt dat overigens nog niet meteen een afname van de groei voor de gehele economie in.

Toch lijken de risico’s voor de Nederlandse economie vooral van buiten te komen. Die risico’s zouden zich dan gaan uiten langs het kanaal van de buitenlandse handel. ‘Bij de handel zit de onzekerheid. Gebeurt daar iets, dan kan het slechts één kant op gaan en is het effect altijd negatief’, zegt Stegeman.

Plannen Trump
Dan springen er drie onzekerheden uit. De eerste vraag is wat het presidentschap van Donald Trump gaat brengen. Daar is op voorhand weinig over te zeggen. Zijn plannen om de Amerikaanse economie te stimuleren zouden goed kunnen uitpakken voor de wereldeconomie, mogelijke aanscherping van handelsbeperkingen juist slecht.

Vraag twee en drie betreffen Europa. De aankondiging van een brexit heeft vooralsnog bijzonder weinig gevolgen gehad voor continentaal Europa. Of dat heel anders gaat worden valt te bezien, zeker nu ondernemers enige tijd krijgen scenario’s voor te bereiden om zich op de mogelijke gevolgen van de brexit in te spelen.

Le Pen president?
Dan zijn er dit jaar er verkiezingen in Frankrijk, Duitsland, Nederland en mogelijk ook in Italië. Gaan daar uitslagen uitrollen waardoor de eurozone onder druk komt? Dat zou op zich kunnen maar hoe waarschijnlijk is het nu werkelijk dat Marine le Pen president van Frankrijk wordt en Geert Wilders premier van Nederland? Het gaat in Europa al jaren te matig om er enthousiast over te zijn, maar ook weer niet zo slecht om een uitsluitend negatief oordeel te rechtvaardigen. Daarom is het het meest waarschijnlijk dat het ook in 2017 in Europa gaat zoals het altijd gaat en dat er gewoon wordt voortgemodderd.

Waar het de wereldhandel betreft, voegde het Planbureau onlangs in een analyse nog een optimistische noot toe: ‘De uitvoer vertoont een opvallend patroon, waarin de Nederlandse uitvoer het beter doet dan de relevante wereldhandel. Nederlandse bedrijven vergroten hun marktaandeel. In 2017 zet de vergroting van het marktaandeel door’.
  • 16 October 2017
  • BVCM
  • FD